Khắc phục hạn chế, hướng tới hệ thống pháp luật hiện đại
Tại Kết luận, Bộ Chính trị đánh giá bên cạnh những thành tựu, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, tính thống nhất nội tại có phần hạn chế. Nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trên 10% hằng năm và đưa Việt Nam trở thành nước phát triển vào năm 2045, việc hoàn thiện cấu trúc pháp luật là yêu cầu cấp thiết.
Mục tiêu trọng tâm là xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, tinh gọn, dễ tiếp cận, lấy quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.
Những định hướng đổi mới quan trọng
Bộ Chính trị yêu cầu việc hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật phải đảm bảo các định hướng cốt lõi sau:
- Xác định rõ thứ bậc nguồn luật: Bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các nguồn bổ trợ như án lệ, tập quán, lẽ công bằng. Các nguồn bổ trợ sẽ được mở rộng phạm vi áp dụng để điều chỉnh các quan hệ xã hội chưa được luật định rõ ràng.
- Đơn giản hóa hình thức văn bản: Hướng tới mỗi chủ thể có thẩm quyền chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật. Hạn chế việc ban hành quá nhiều văn bản hướng dẫn chi tiết, gây khó khăn cho việc thi hành.
- Phân định rõ Pháp luật Công và Pháp luật Tư: Thiết kế chặt chẽ để kiểm soát quyền lực, phòng ngừa lạm dụng và chủ yếu đặt ra khung pháp lý mang tính nguyên tắc, phát huy tính tự thỏa thuận, sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của người dân và doanh nghiệp.
- Thượng tôn Hiến pháp: Khẳng định Hiến pháp là luật cơ bản có hiệu lực cao nhất. Các bộ luật như Bộ luật Dân sự, Hình sự... đóng vai trò nền tảng, trung tâm của hệ thống.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và phát huy vai trò của Nhân dân
Kết luận nhấn mạnh việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số trong công tác lập pháp. Đặc biệt, Bộ Chính trị yêu cầu tuyệt đối không để cài cắm lợi ích nhóm, tác động tiêu cực đến cấu trúc hệ thống pháp luật.
Về tổ chức thực hiện, Bộ Chính trị giao Đảng ủy Bộ Tư pháp chủ trì nghiên cứu, xây dựng Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, nghiên cứu sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 2 năm 2026.
Việc hoàn thiện cấu trúc pháp luật không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước mà còn gắn liền với công tác truyền thông chính sách, tạo sự đồng thuận và phát huy tối đa tiềm năng của mọi tầng lớp Nhân dân trong công cuộc phát triển đất nước.
