1. Giám sát việc thành lập và hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử
Đây là khâu nền tảng bảo đảm tính pháp lý và khách quan của cuộc bầu cử. Căn cứ Mục II, khoản 1 của Thông tri 04, Mặt trận các cấp cần giám sát:
-
Cơ cấu và thành phần: Đảm bảo số lượng, thành phần thành viên Hội đồng bầu cử quốc gia và các tổ chức phụ trách bầu cử địa phương (Ủy ban bầu cử, Ban bầu cử, Tổ bầu cử) theo đúng quy định từ Điều 12 đến Điều 28 của Luật Bầu cử.
-
Thực thi nhiệm vụ: Giám sát việc ban hành văn bản hướng dẫn và việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức này; kịp thời phát hiện những lúng túng hoặc sai sót về thẩm quyền để kiến nghị xử lý.
2. Giám sát việc lập và niêm yết danh sách cử tri
MTTQ các cấp cần đảm bảo quyền bầu cử của công dân được bảo vệ tuyệt đối theo quy định tại Mục IV của Thông tri 04:
-
Đối tượng đặc thù: Chú trọng giám sát việc lập danh sách đối với công dân từ nước ngoài trở về (trong khoảng thời gian từ sau khi niêm yết đến trước 24 giờ ngày bỏ phiếu); người đang bị tạm giam, tạm giữ; người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục/cai nghiện bắt buộc và đối tượng được tha tù trước thời hạn có điều kiện.
-
Tính minh bạch: Giám sát việc niêm yết công khai danh sách cử tri tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và những nơi công cộng của khu vực bỏ phiếu đúng thời gian luật định.
3. Giám sát quy trình hiệp thương và giới thiệu người ứng cử
Để lựa chọn được đại biểu đủ đức, đủ tài theo Điều 3 Luật Bầu cử, cơ sở cần tập trung giám sát các nội dung tại Mục II, khoản 3 của Thông tri 04:
-
Hội nghị cử tri: Giám sát chặt chẽ quy trình tổ chức lấy ý kiến cử tri nơi cư trú và nơi công tác; đảm bảo biên bản hội nghị ghi trung thực kết quả tín nhiệm. Đặc biệt chú trọng báo cáo các trường hợp người ứng cử có tín nhiệm đạt dưới 50%.
-
Đảm bảo cơ cấu: Giám sát việc thực hiện tỷ lệ người ứng cử là phụ nữ (ít nhất 35%) và người dân tộc thiểu số theo quy định để đảm bảo tính đại diện.
4. Giám sát vận động bầu cử công bằng, khách quan
Mặt trận có trách nhiệm bảo đảm sự bình đẳng giữa những người ứng cử (theo Mục II, khoản 4 của Thông tri 04):
-
Tiếp xúc cử tri: Giám sát việc tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri để người ứng cử báo cáo chương trình hành động, đảm bảo số lượng hội nghị và thành phần cử tri tham dự đúng quy định.
-
Sự công bằng trên truyền thông: Giám sát việc đăng tải chương trình hành động và trả lời phỏng vấn trên phương tiện thông tin đại chúng, đảm bảo tính khách quan, không thiên vị cho bất kỳ ứng cử viên nào.
5. Giám sát trình tự bỏ phiếu và kiểm phiếu trong ngày bầu cử
Đây là giai đoạn quyết định, yêu cầu giám sát trực tiếp tại khu vực bỏ phiếu theo Mục II, khoản 5 của Thông tri 04:
-
Nguyên tắc bầu cử: Bảo đảm tuyệt đối nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Kiên quyết ngăn chặn tình trạng "bỏ phiếu hộ", "bầu thay".
-
Minh bạch kiểm phiếu: Giám sát việc mở hòm phiếu, quá trình kiểm phiếu và việc chứng kiến kiểm phiếu của cử tri, đại diện các cơ quan báo chí theo đúng quy định.
6. Tập trung tại các địa bàn phức tạp và giải quyết khiếu nại
Căn cứ Mục III của Thông tri 04, Mặt trận cần chủ động xây dựng đoàn giám sát tại các địa bàn:
-
Có dấu hiệu mất đoàn kết nội bộ hoặc tiềm ẩn bất ổn định về an ninh trật tự.
-
Giám sát chặt chẽ quá trình tiếp nhận, xử lý và thời hạn giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác bầu cử để bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân và người ứng cử.
Kết luận: Việc tuân thủ nghiêm túc các hướng dẫn tại Thông tri số 04/TT-MTTW-BTT ngày 04/11/2025 là nhiệm vụ trọng tâm để Mặt trận Tổ quốc các cấp phát huy vai trò, góp phần vào thành công chung của cuộc bầu cử.
"
