Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 221/NQ-CP ngày 9/8/2026 về Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 76-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Nghị quyết xác định lộ trình, nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể nhằm bảo đảm mô hình mới hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Theo Nghị quyết, việc triển khai phải được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”. Các nhiệm vụ phải gắn với phân cấp, phân quyền, đi đôi với phân bổ nguồn lực, tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực; kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.
Ngay trong tháng 8/2026, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải khẩn trương ban hành chương trình, kế hoạch hành động cụ thể để triển khai Nghị quyết, hoàn thành trước ngày 15/8/2026. Các kế hoạch phải xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Một trong những yêu cầu được đặt ra là tiếp tục rà soát, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước, khắc phục tình trạng chồng chéo, giao thoa hoặc bỏ sót nhiệm vụ. Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp rà soát, đề xuất điều chỉnh những nhiệm vụ còn chồng chéo, giao thoa giữa các ngành, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Cùng với đó, việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy và mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục được thực hiện theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu quả. Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Nội vụ hướng dẫn tiếp tục rà soát, sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và y tế trên địa bàn cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Tháng 10/2026 được xác định là một trong những mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế và tổ chức bộ máy. Theo đó, Bộ Nội vụ chủ trì trình phương án sửa đổi các quy định pháp luật liên quan đến tổ chức bộ máy; hoàn thiện cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; xây dựng khung tổ chức các cơ quan hành chính từ Trung ương đến cấp xã.
Trong lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ giao Bộ Tài chính nghiên cứu thể chế phát triển các khu kinh tế đặc biệt với cơ chế vượt trội; phối hợp nghiên cứu hai chỉ tiêu kinh tế tổng hợp cấp xã gồm tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn cấp xã và thu nhập bình quân đầu người cấp xã để báo cáo Bộ Chính trị. Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã hạt nhân tiêu biểu, tạo động lực và sức lan tỏa trong phát triển kinh tế - xã hội tại cơ sở.
Nghị quyết cũng đặt yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách, phân cấp quản lý tài sản công và xử lý tài sản, trụ sở dôi dư sau sắp xếp. Các bộ, ngành, địa phương phải hoàn thành rà soát, thống kê trụ sở, nhà đất dôi dư trong tháng 10/2026. Việc xử lý phải bảo đảm hiệu quả, đúng quy định, ưu tiên chuyển đổi công năng phục vụ y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, sinh hoạt cộng đồng và hành chính công, tránh lãng phí nguồn lực nhà nước.
Một nội dung đáng chú ý khác là đổi mới quản trị đội ngũ cán bộ, công chức theo hướng coi trọng chất lượng và hiệu quả thực thi công vụ. Việc quản lý, đánh giá cán bộ, công chức từng bước chuyển từ chú trọng số lượng sang đánh giá bằng kết quả, sản phẩm đầu ra; gắn trách nhiệm cá nhân với nhiệm vụ được giao, khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.
Đối với hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập, Chính phủ đặt ra lộ trình tiếp tục tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động. Trong đó, phấn đấu giảm tối thiểu 20% đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập trước tháng 4/2027 và giảm tối thiểu 30% cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập trước tháng 10/2026. Ngành y tế tiếp tục sắp xếp đầu mối bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế, hoàn thiện mô hình trạm y tế xã và trung tâm y tế khu vực.
Chuyển đổi số cũng được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì phát triển nền tảng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ dùng chung trên toàn quốc. Các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, tăng cường liên thông dữ liệu tài chính - ngân sách từ Trung ương đến cấp xã trong năm 2026, hướng tới vận hành hệ thống chỉ đạo, điều hành trên môi trường số dựa trên dữ liệu không gian đa ngành trong năm 2027.
Với lộ trình cụ thể, gắn từng nhiệm vụ với cơ quan chủ trì, thời hạn hoàn thành và sản phẩm đầu ra, Nghị quyết số 221/NQ-CP hướng tới tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức và vận hành bộ máy hành chính, bảo đảm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động thông suốt, gần dân, sát dân, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
